Amri Kumi – Amri ya Tatu
Andiko la Biblia la leo: Kutoka 20:7
“Usilitaje bure jina la Bwana, Mungu wako, kwa kuwa Bwana hatamhesabia kuwa hana hatia mtu alitajaye jina lake bure.”
Ndugu wapendwa,
Hiki ni kipindi cha tatu katika mfululizo wa Amri Kumi, nacho kinaangazia Amri ya Tatu. Andiko la leo, Kutoka 20:7, linasema, “Usilitaje bure jina la Bwana, Mungu wako, kwa kuwa Bwana hatamhesabia kuwa hana hatia mtu alitajaye jina lake bure.” Kusema kwamba Bwana hatamhesabia mtu kuwa hana hatia kunamaanisha kwamba Mungu humhukumu kuwa na dhambi. Warumi 6:23 inasema, “Mshahara wa dhambi ni mauti.”
Hii ina maana kwamba wale ambao Mungu amewahukumu kuwa wenye dhambi hupokea adhabu ya mauti na hawawezi kuupokea wokovu. Ingawa Mungu alitoa amri hizi nzito, baadhi ya watu husahau kwamba zimo katika Amri Kumi. Ndiyo maana wengine wanaojiona kuwa waumini wa dhati hawaliheshimu jina la Mungu, bali hulitaja bure.
Kama ungemcha Mungu kwa moyo wako wote na kutamani kuishi katika kweli, usingefanya hivyo hata bila kujua. Naomba utumie ujumbe wa leo kujichunguza tena, uwe na kiasi, ujiepushe na mwenendo usiofaa mbele za Mungu na umche daima. Ndugu wapendwa, kulitaja bure jina la Mungu ni kulitumia jina lake takatifu kwa njia isiyofaa na isiyompendeza.
Hii inatia ndani kueleza mawazo yako kana kwamba ni ya Mungu, kutenda kwa uamuzi wako mwenyewe na kudai kwamba umetumwa na Mungu, kula viapo vya uongo au kufanya mzaha kwa jina lake. Hali hii inawahusu pia watu wasiomtafuta Mungu kwa kawaida lakini jambo lisilotarajiwa linapotokea husema, “Mungu hajali. Kama Mungu yuko hai, jambo kama hili lingewezaje kutokea?” Mungu, Muumba anayestahili utukufu na heshima yote, atakosaje kutuhesabu kuwa na dhambi tunapolitaja bure jina lake? Sababu ya kwanza ya kulitumia jina lake bure kuhesabiwa kuwa dhambi ni kwamba hilo linaonyesha kutomwamini Mungu. Baadhi ya wanafalsafa wanaochunguza maana ya uhai husema Mungu amekufa, na wengine hudai bila kufikiri kwamba Mungu hayupo.
Mwanaanga wa Kisovieti aliwahi kusema, “Nimeenda angani lakini hakuna Mungu.” Mwanaanga angejua jinsi sehemu ndogo ya anga anayoichunguza ilivyo ikilinganishwa na ulimwengu mzima. Ni upumbavu kusema hakuna Mungu kwa sababu tu umechunguza sehemu ndogo ya anga na hukumwona kimwili Mungu aliyeumba ulimwengu wote. Zaburi 53:1 inasema, “Mpumbavu amesema moyoni, Hakuna Mungu; wameharibika, wametenda machukizo ya uovu; hakuna atendaye mema.” Mtu yeyote anayetazama mbingu, dunia na vitu vyote kwa moyo mnyenyekevu anaweza kuona ushahidi wa Mungu Muumba.
Pia kuna wahubiri wengi wanaomshuhudia Bwana na Mungu aliye hai. Lakini ukiwa humwamini Mungu kwa sababu ya moyo mgumu kisha ukazungumza juu yake ovyo, Mungu atashindwa kukuhesabu kuwa na dhambi? Ndugu wapendwa, sababu ya pili ya kulitaja bure jina la Mungu kuwa dhambi ni kwamba ni kumdhihaki Mungu. Kumdhihaki ni kumdharau au kumtazama kwa dharau. Mtu anawezaje kumdhihaki Mungu Muumba na asiwe na dhambi? Zaburi 96:4 inasema, “Kwa maana Bwana ni mkuu, mwenye kusifiwa sana, wa kuogopwa kuliko miungu yote.”
1 Timotheo 6:16 pia inasema, “Yeye peke yake asiyekufa, anakaa katika nuru isiyoweza kukaribiwa; hakuna mwanadamu aliyemwona wala awezaye kumwona. Heshima na uweza wa milele una yeye. Amina.” Kutoka 33:20 inasema, “Huwezi kuniona uso wangu, maana mwanadamu hataniona akaishi.” Mungu ni mkuu na ametukuka kiasi kwamba hatuwezi kuthubutu kumtazama. Zamani, watu ambao hawakumjua Mungu lakini walikuwa na dhamiri njema walitumia lugha ya heshima walipozungumzia mbingu. Kwa mfano, walitumia maneno ya heshima hata waliposema, “Mvua inanyesha.”
Ingawa hawakumjua Mungu, kwa kiasi fulani waliamini kwamba kuna Muumba Mwenyezi anayetuma mvua kutoka mbinguni, kwa hiyo walitumia lugha ya heshima walipoitaja mvua. Huko Korea hata wazazi wetu au watu tunaowaheshimu sana hatuwaiti kwa majina yao tu bila heshima; tunatumia vyeo au maneno ya heshima. Basi tunapaswa kuwa na staha kubwa kiasi gani tunapozungumza kuhusu Mungu, Muumba wa vitu vyote na Mtawala wa uhai? Wakati mmoja Waisraeli waliepuka hata kutamka jina la Mungu kwa sauti waliposoma Biblia. Jina “Yehova” lilipoandikwa, badala yake walisema “Adonai,” maana yake “Bwana wangu.” Kwa mfano, “Yehova ni mkuu” walisema “Bwana wangu ni mkuu.” Haimaanishi kwamba lazima tufanye vivyo hivyo, lakini ni muhimu kukumbuka kuwa wanyenyekevu tunapotaja jina la Mungu.
Siku hizi baadhi ya watu husema wanamwamini Mungu lakini hulidharau na kulidhihaki jina lake. Kwa mfano, wanapofanya mizaha isiyo na maana, hunukuu Biblia vibaya au kulitumia jina la Mungu ovyo. “Neno alikuwa Mungu”; kwa hiyo kulidharau Maandiko ni sawa na kumdhihaki Mungu. Je, ni sawa kumwambia mtu ajisalimishe kwa kutumia maneno ya Biblia, “Mpende jirani yako kama nafsi yako”?
Tutalirudia jambo hili katika hoja ya tatu, lakini kusema uongo kwa jina la Mungu pia ni kumdhihaki. Hii inatia ndani kudai kwamba mawazo yako mwenyewe yamesemwa na Mungu au yameongozwa na Roho Mtakatifu. Kwa mfano, mtu akidokeza kwamba mimi, Mchungaji Mkuu, nilisema jambo ambalo sikulisema, je, hilo linaonyesha heshima? Ningejisikiaje nikigundua kwamba mtu anasema maoni au maagizo yangu ili kuwafanya wengine watende kwa faida yake? Si sawa kusema maneno yasiyofaa kwa niaba ya mtu mwingine. Mungu anajua kila kitu na anaona kila kitu; hakuna jambo lililofichika kwake. Wale wanaomwamini kweli hawatathubutu kumdhihaki kwa kulitaja bure jina lake.
Ni muhimu tuwe waumini wanaomcha Mungu na kuwa waangalifu na maneno yetu ili tusimtukane. Ndugu wapendwa, kuna jambo jingine la kukumbuka: wanaomcha Mungu kweli huwa waangalifu katika mambo yote ya ufalme wake, si jina lake tu. Kama ilivyotajwa, wanaheshimu Maandiko wanapoyatumia au kunukuu. Pia hushughulikia kwa uangalifu patakatifu pa kanisa na mali za Mungu, wakizithamini kuliko mali zao wenyewe. Hushughulikia kwa makini fedha za kanisa hata kiasi kinapokuwa kidogo.
Ukiivunja kwa bahati mbaya kikombe, dirisha au kioo cha kanisa, je, utajifanya hukufanya hivyo? Usifanye hivyo kamwe. Hata vikiwa vidogo, ni mali takatifu ya Mungu. Ni muhimu kujifunza kuthamini na kutunza zaidi vitu vya Mungu. Pia ada za vikundi vya huduma zinapaswa kutumiwa kulingana na maamuzi ya viongozi, wala si kwa mahitaji binafsi. Kumbuka kwamba kuzungumza kuhusu watumishi wa Mungu wanaoungwa mkono na nguvu zake au kazi za Roho Mtakatifu kunamhusu Mungu moja kwa moja. Kwa hiyo tuwe waangalifu tusihukumu wala kuzungumza kwa ukali kuhusu mambo yaliyo chini ya mamlaka ya Mungu kwa kutumia mawazo ya kimwili. Sauli alikataliwa na Mungu kwa sababu alitenda maovu makubwa. Lakini Daudi hakumuua, hata alipokuwa katika hali ngumu, kwa sababu Sauli alikuwa mfalme aliyetiwa mafuta na Mungu.
Kwa hiyo, mtu anayemheshimu na kumcha Mungu hushughulikia kwa staha kila kitu kilicho cha Mungu. Ninaomba muwe na moyo mnyenyekevu si katika kulitaja jina la Mungu pekee, bali katika mambo yote yanayomhusu, ili msimdharau kamwe. Ndugu wapendwa, sababu ya tatu ya kulitaja bure jina la Mungu kuhesabiwa kuwa dhambi ni “kusema uongo kwa jina la Mungu.” Kama tunavyoona katika Agano la Kale, kulikuwa na manabii wa uongo mara nyingi katika historia ya Israeli. Waliwadanganya watu kwa kutangaza kama maneno au unabii wa Mungu mambo ambayo Mungu hakusema. Kumbukumbu la Torati 18:20 lina onyo kali la Mungu kwa watu hao.
“Lakini nabii atakayesema neno kwa kujikinai kwa jina langu ambalo sikumwagiza kulinena, au atakayesema kwa jina la miungu mingine, nabii yule atakufa.” Kusema uongo kwa jina la Mungu ni dhambi inayostahili adhabu ya mauti. Ufunuo 21:8 inasema waoga, wasioamini, wachukizao, wauaji, wazinzi, wachawi, waabudu sanamu na waongo watakuwa katika ziwa liwakalo moto na kiberiti, yaani mauti ya pili. Hapa “waongo” ni wale wanaosema uongo kwa jina la Mungu. Ukihukumiwa kuwa mwenye dhambi kwa kusema uongo kwa jina lake, unajiletea hukumu. Hawa si manabii wa uongo tu, bali pia wale wanaoapa kwa jina la Mungu na kutotimiza viapo vyao.
Hao pia husema uongo na kulitaja bure jina la Mungu. Mambo ya Walawi 19:12 inasema, “Msiape uongo kwa jina langu, hata ukalinajisi jina la Mungu wako; Mimi ndimi Bwana.” Hata hivyo, watu wanaomwamini Mungu mara nyingi husema uongo kwa jina lake. Kwa mfano, wengine husema, “Nilisikia sauti hii ya Roho Mtakatifu nilipokuwa nikiomba. Mungu aliuongoza moyo wangu hivi,” ingawa jambo hilo halikutoka kwa Mungu. Jambo linapotokea, wengine hudai kwamba Mungu ndiye aliyelifanya. Ikiwa kweli ni kazi ya Mungu, hakuna tatizo.
Tatizo hutokea mtu anapozoea kudai kuwa jambo fulani ni sauti au msukumo wa Roho Mtakatifu ilhali sivyo. Kama mtoto wa Mungu, unapaswa kusikia sauti ya Roho Mtakatifu na kuongozwa naye katika kila jambo. Hata hivyo, kuokolewa kwako pekee hakumaanishi moja kwa moja kwamba unaweza kuisikia sauti yake. Unapoondoa dhambi na kuujaza moyo wako kweli, utaweza kuitambua sauti hiyo kwa usahihi zaidi. Wale wasioishi katika kweli bali wanaofanya urafiki na dunia hawawezi kuisikia sauti ya Roho Mtakatifu. Watu wengine waliojaa uongo hudhani mawazo yao wenyewe ni kazi ya Roho Mtakatifu kwa sababu wanatamani kujisifu na kujionyesha. Wanawadanganya watu wengine na pia Mungu.
Hata ukiweza kusikia sauti ya Roho kwa kiasi fulani, unahitaji kupitia mafunzo mpaka uweze kuitambua kikamilifu. Kwa hiyo, kabla uwezo wako wa kupambanua haujakomaa, usihitimishe haraka kwamba jambo fulani ni kazi ya Roho Mtakatifu. Hali kadhalika kwa ndoto na maono: kuna ndoto zinazotoka kwa Mungu, ndoto zinazotokana na mawazo yetu na ndoto zinazotoka kwa Shetani. Si sawa kusema Mungu amekupa ndoto ikiwa haikutoka kwake. Msikilizaji pia anapaswa kuwa mwangalifu mtu anapozungumza kwa jina la Roho Mtakatifu. Mtu akiniambia, “Roho Mtakatifu alisema hivi nami,” sitapuuza wala kukanusha mara moja.
Ni kwa sababu kama sauti hiyo imetoka kwa Roho, siwezi kumpinga. Bila shaka, kwa kuwa nami naweza kuisikia sauti ya Roho Mtakatifu, ninaweza kupima kama anachosema mtu mwingine ni kweli. Lakini sitaamua bila kufikiri kama ni kweli au la mpaka niombe na nipate uhakika. Mzungumzaji na msikilizaji wanapaswa kuwa waangalifu mtu anapozungumza kwa jina la Mungu. Wengine husema Mungu amewapiga, ingawa wametenda dhambi na wamepata majanga kwa sababu ya kazi ya Shetani. Mambo yanapowaendea vizuri, husema waliomba kwa Mungu na kupata baraka.
Mambo yanapoharibika, hubadili kauli na kusema Mungu amewazuia. Hawa hulitumia jina la Mungu isivyofaa. Huenda wakaita hayo ungamo la imani, lakini ungamo la kweli kutoka moyoni ni tofauti na kulitumia jina la Mungu ovyo na bila staha. Mithali 3:6 inasema, “Katika njia zako zote mkiri yeye, naye atayanyosha mapito yako.” Kumkiri Mungu katika njia zako zote hakumaanishi kutumia jina lake kila wakati. Mtu anayemkiri katika kila jambo anapaswa kuwa mwaminifu zaidi, kuwa mwangalifu na jina lake na kujitahidi kutembea katika kweli pekee. Ndugu wapendwa, Mungu ni makini sana na mwenye kufafanua kila jambo; hataweka neno lolote katika Biblia bila kusudi.
Kwa mfano, Mungu hutumia maneno kwa uangalifu sana anapowaita waumini wake. Wakati mwingine husema “wapendwa,” na wakati mwingine “ndugu.” Akisema “wapendwa” mahali alipopaswa kusema “ndugu,” maana hubadilika. Pia hutumia maneno kama “baba,” “vijana,” “watoto wadogo” au “wana,” ambayo yana maana zinazohusiana na viwango vya imani.
Hali hiyo inatumika pia kwa majina mengi ya Utatu. Biblia hutumia majina mbalimbali kama Yehova, Mungu Baba, Masihi, Bwana, Yesu, Yesu Kristo, Mwana-Kondoo, Roho wa Bwana, Roho wa Mungu, Roho wa Utakatifu na Roho Mtakatifu. Kila jina limetumiwa kwa kusudi na kurekodiwa kulingana na muktadha na hali. Mungu mkamilifu anataka watoto wake pia watende na kusema kwa namna inayofaa na kamilifu katika Bwana. Kwa hiyo tunapaswa kuwa sahihi zaidi tunapotaja jina lake la thamani.
Sehemu ya mwisho ya 1 Samweli 2:30 inasema, “Wanaoniheshimu nitawaheshimu, nao wanaonidharau watahesabiwa kuwa si kitu.” Ukimheshimu Mungu kutoka moyoni, hutalitaja bure jina lake, bali utamcha daima. Ninaomba mumche Mungu mkuu na mwenye nguvu, muwe macho na kuomba daima, na kuchunguza mioyo yenu ili maisha yenu yamtukuze Mungu pekee.
Kwa kufanya hivyo, ninaomba katika jina la Bwana kwamba Mungu awaheshimu na kuyaongoza maneno na matendo yenu yote. Mungu awathamini, awaheshimu na kuwaongoza mahali pa utukufu mkuu zaidi mbinguni.
